پژوهشنامه علوم حدیث تطبیقی

پژوهشنامه علوم حدیث تطبیقی

ارزیابی میزان اثرپذیری کتاب اللئالی المصنوعه از میزان الاعتدال در وضع‌شناسی حدیث (مطالعه ابواب فضائل انبیاء(ع)، فضائل اهل‌بیت(ع) و فضائل خلفاء)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی، تهران، ایران
چکیده
وضع حدیث آسیب جدی برای تشخیص روایت صحیح است، بنابراین پالایش احادیث موضوعه از اهمیت بسیاری برخوردار است؛ زیرا این احادیث می‌توانند اثرات منفی بر بدنه اعتقادات و رفتارهای دینی و اجتماعی مسلمین داشته باشند و نیز شناخت احادیث موضوعه تأثیر بسزایی در حفظ اصالت متون روایی دارد. کتاب اللئالی المصنوعه جلال‌الدین سیوطی یکی ازمهم‌ترین آثار در حوزه نقد احادیث موضوعه است که باهدف اصلاح و نقد آرای ابن‌جوزی در کتاب الموضوعات تدوین شده است. بررسی سندی و مراجعه به مصادر رجالی یکی از طرق بررسی احادیث موضوعه و تفکیک آن از احادیث دیگر است. سیوطی بیش از هر مصدر رجالی از نظرات ذهبی در کتاب میزان‌الاعتدال بر وضع‌شناسی حدیث وام‌گرفته است. باتوجه به اینکه ذهبی رویکرد سخت‌گیرانه‌ای نسبت به احادیث موضوعه دارد و هدف سیوطی تضییق دایره وضع احادیث کتاب الموضوعات است، میزان اثرپذیری سیوطی از ذهبی در تضییق دایره وضع یکی از نکات قابل‌تأمل پژوهشی است. این پژوهش به‌روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد تطبیقی انجام شده است. ابتدا روش سیوطی در این اثر استخراج و سپس میزان اثرپذیری وی از ذهبی در سه باب فضائل انبیا(ع)، فضائل اهل‌بیت(ع) و فضائل خلفا تحلیل شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد سیوطی به‌طور گسترده از نظرات ذهبی در کتاب میزان الاعتدال در تشخیص احادیث موضوعه بهره‌برده و در بسیاری از موارد، دیدگاه‌های وی را در جرح‌وتعدیل راویان پذیرفته است، هرچند در برخی موارد اختلاف نظرهایی وجود دارد. اثرپذیری سیوطی از ذهبی در ابعاد مختلفی از جمله تقلیل و تعدیل راویان مجروح، تأیید نظر ابن‌جوزی در موضوع دانستن روایت و... صورت‌گرفته است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

ارزیابی میزان اثرپذیری کتاب اللئالی المصنوعه از میزان الاعتدال در وضع‌شناسی حدیث (مطالعه ابواب فضائل انبیاء(ع)، فضائل اهل‌بیت(ع) و فضائل خلفاء)

نویسندگان English

Morteza Ghasemi Hamed 1
Seyed Mahdi Salimi 2
1 Assistant Professor, Department of Quran and Hadith Sciences, International University of Islamic Denominations,Tehran, Iran
2 PhD student, Department of Quran and Hadith Sciences, International University of Islamic Denominations, Tehran, Iran
چکیده English

وضع حدیث آسیب جدی برای تشخیص روایت صحیح است، بنابراین پالایش احادیث موضوعه از اهمیت بسیاری برخوردار است؛ زیرا این احادیث می‌توانند اثرات منفی بر بدنه اعتقادات و رفتارهای دینی و اجتماعی مسلمین داشته باشند و نیز شناخت احادیث موضوعه تأثیر بسزایی در حفظ اصالت متون روایی دارد. کتاب اللئالی المصنوعه جلال‌الدین سیوطی یکی ازمهم‌ترین آثار در حوزه نقد احادیث موضوعه است که باهدف اصلاح و نقد آرای ابن‌جوزی در کتاب الموضوعات تدوین شده است. بررسی سندی و مراجعه به مصادر رجالی یکی از طرق بررسی احادیث موضوعه و تفکیک آن از احادیث دیگر است. سیوطی بیش از هر مصدر رجالی از نظرات ذهبی در کتاب میزان‌الاعتدال بر وضع‌شناسی حدیث وام‌گرفته است. باتوجه به اینکه ذهبی رویکرد سخت‌گیرانه‌ای نسبت به احادیث موضوعه دارد و هدف سیوطی تضییق دایره وضع احادیث کتاب الموضوعات است، میزان اثرپذیری سیوطی از ذهبی در تضییق دایره وضع یکی از نکات قابل‌تأمل پژوهشی است. این پژوهش به‌روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد تطبیقی انجام شده است. ابتدا روش سیوطی در این اثر استخراج و سپس میزان اثرپذیری وی از ذهبی در سه باب فضائل انبیا(ع)، فضائل اهل‌بیت(ع) و فضائل خلفا تحلیل شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد سیوطی به‌طور گسترده از نظرات ذهبی در کتاب میزان الاعتدال در تشخیص احادیث موضوعه بهره‌برده و در بسیاری از موارد، دیدگاه‌های وی را در جرح‌وتعدیل راویان پذیرفته است، هرچند در برخی موارد اختلاف نظرهایی وجود دارد. اثرپذیری سیوطی از ذهبی در ابعاد مختلفی از جمله تقلیل و تعدیل راویان مجروح، تأیید نظر ابن‌جوزی در موضوع دانستن روایت و... صورت‌گرفته است.

کلیدواژه‌ها English

اللئالی المصنوعة
سیوطی
میزان الاعتدال
ذهبی
وضع‌شناسی حدیث

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 23 تیر 1404

  • تاریخ دریافت 05 اسفند 1403
  • تاریخ بازنگری 13 فروردین 1404
  • تاریخ پذیرش 23 تیر 1404